سرب خالص، یکی از عناصر سنگین موجود در طبیعت، با جرم اتمی ۸۲ است و مصارف بسیار زیادی در تولید لوازم خانگی، انواع اسباب بازی، کاربریهای پزشکی و درمانی و صنعت دارد. بهبود خواص فیزیکی سرب، به صورت آلیاژ با فلزات دیگری همچون آلومینیوم، باعث شده است، که همچنان از این فلز در صنعت به میزان گستردهای استفاده شود. البته استفاده از سرب در مراکز تصویربرداری درمانی نیز بسیار فراوان است.
برای پوشش و محافظت محیط های تصویربرداری پزشکی و اتاقهای فرمان در مقابل اشعه ایکس از فلز سرب استفاده می شود و به این عملیات ایزولاسیون ، عایق بندی و سرب کوبی مراکز پرتونگاری گفته می شود. به دلیل تاثیرات مخرب اشعه ایکس بر روی سلامت پرسنل و بیماران نیاز به سرب که دارای عدد اتمی بالا برای جذب پرتوهای ایکس هست، ضروری می باشد.
در صنایع پزشکی و تصویربرداری درمانی، با وجود متمرکز شدن اشعه، بهینه کردن توان خروجی و زمان اکسپوز، باز هم پرتوهای منتشر شده از دستگاههای پرتوان، انرژی خود را از دست نمیدهند و در فضا منعکس میشوند.
به این ترتیب، حفاظت از افرادی که به صورت دائمی در معرض این تشعشعات قرار میگیرند، ضرورت پیدا میکند. یکی از راهکارهای کاهش انرژی این تشعشعات، ایزوله کردن محوطه و اطراف دستگاه توسط عناصری نظیر سرب (با عدد جرمی بالا) است.
در حال حاضر سربکوبی دیوار یکی از راه حلهای نوین برای محافظت از افراد، در مراکزی است، که با اشعههای خطرناک سر و کار دارند. از مهمترین این مراکز، میتوان به مراکز تصویربرداری درمانی و پزشکی اشاره کرد. سربکوبی دیوار در طراحی و ساخت محافظهای پرتو در خارج از کشور، به طور گستردهای مورد استفاده قرار میگیرد. در سربکوبی در واقع دیوارها توسط لایههای محافظ سربی ایزوله میشوند.
نکته قابل توجه در این روش، نحوه به کارگیری و نوع سرب مورد استفاده برای تهیه محافظهای دیوار است. از آنجایی که سرب استفاده شده برای طراحی اتاقهای پرتو در خارج از کشور، سربی مخصوص با درجه خلوص ۹۹٪ است، اهمیت این موضوع به خوبی آشکار میشود، که هر نوع سرب با هر درجه خلوصی مناسب ایزوله نمودن اتاقهای پرتو نیست.
برای سربکوبی دیوار، کف و سقف اتاقهای کار با دستگاههای اشعهداری همچون پت اسکن، رادیولوژی، سونوگرافی، ماموگرافی، سی تی اسکن، آنژیوگرافی، رادیوگرافی دندان، OPG و سایر موارد مشابه، مطابق با استاندارهای سازمان انرژی اتمی، باید به نکات مختلفی توجه کرد.از جمله مهمترینِ این نکات، میتوان به استفاده از ورقهای سربی مطمئن، روش ایزوله کردن مناطق حساس، انطباق کامل لایهها بر روی هم در زمان سربکوبی، استفاده از دزیمتری مناسب بعد از اتمام کار بر روی دیوار و طریقه قرار گرفتن لایههای سرب بر روی دیوار اشاره کرد.
مهمترین نکات در مورد سربکوبی و ایزولاسیون اماکن تصویربرداری پزشکی و صنعتی به قرار زیر می باشد:
1- تهیه ورق و یا آجر سربی مورد نیاز با خلوص بالا (99.9 درصد) از اماکن و افراد معتبر و صاحب صلاحیت
2- توجه ویژه به وضعیت ظاهری ورقها و بلوکهای سربی به لحاظ میزان ضخامت و عدم وجود خراش و …
3- انجام سربکوبی توسط نیروهای متخصص و آگاه به جهت ایزوله کردن دقیق نقاط حساس (چهارچوبها, زوایای گوشه اتاق و …)
4- انجام صحیح و دقیق عمل همپوشانی و انطباق لایه های سربی (Overlap)
5- زیرسازی اصولی دیواره ها و انجام صحیح و حرفه ای قراردادن ورق ها و بلوکهای سربی بر روی دیوار, سقف و کف
6- راویزکاری و شاسی کشی (جهت رویه کوبی) و نصب MDF به صورت اصولی بعد از اتمام مراحل سربکوبی به جهت عدم تخریب عایق بندی و ایزولاسیون
